Yapay zeka çağında veri merkezleri artan su tüketimiyle küresel kaynakları zorluyor. Güneydoğu Asya’da artan kapasite, yerel su havzaları üzerinde kritik baskı oluşturuyor.
Yapay zeka sistemlerinin yaygınlaşması, dijital altyapıların artan enerji ve soğutma ihtiyacını beraberinde getirerek doğal kaynaklar üzerinde baskı oluşturuyor. Geleneksel bulut bilişim sistemlerine kıyasla daha yoğun veri işleme süreçleri, hem enerji tüketimini artırıyor hem de daha fazla soğutma gereksinimi doğuruyor. Bu durum, özellikle veri merkezlerinin yoğunlaştığı bölgelerde su kaynakları üzerinde ciddi bir yük oluşturuyor.
Küresel teknoloji devlerinin Güneydoğu Asya’yı veri merkezi üsleri olarak tercih etmesi, bölgedeki su kaynakları üzerindeki baskıyı kritik seviyelere taşıdı. Bölgedeki kurulu veri merkezi kapasitesi 2021’de 10 megavat iken, 2024 itibarıyla 1,3 gigavata ulaştı. Yapılan analizler, 2035’e kadar veri merkezlerinin enerji ihtiyacının yaklaşık 6 gigavata yükselebileceğini öngörüyor.
Araştırmalar, 2027 yılına kadar yapay zeka kaynaklı küresel su talebinin 6,4 trilyon litreye ulaşabileceği uyarısında bulunuyor. Su verimliliği sağlanamadığı takdirde, dijital dönüşümün yerel su kaynaklarını kurutabileceği belirtiliyor. Bu artan talep, özellikle sıcak iklimlerdeki veri merkezlerinde daha belirgin hale geliyor.
Singapur’un sınırlı su kaynaklarını koruma amacıyla veri merkezi projelerine yönelik katı düzenlemeler getirmesi, teknoloji devlerinin yatırımlarını komşu ülkelere kaydırmasına neden oldu. Malezya’nın Johor bölgesi, kısa sürede milyarlarca dolarlık yatırım çekerek dünyanın en hızlı büyüyen veri merkezi pazarlarından biri haline geldi.
Ancak bu tesislerin günlük su tüketimi, bazı bölgelerde binlerce hanenin toplam su ihtiyacını aşmaya başladı. Malezya’nın Johor eyalet yönetimi, altyapı yetersizliği ve su güvenliği endişeleriyle 2025 yılı için yeni veri merkezi başvurularının yüzde 30’unu reddetti. Yeni projeler için içme suyu yerine geri dönüştürülmüş su kullanımı ve sıvı soğutma teknolojileri zorunlu hale getirildi.
Bölgede ekonomik getiriler ile çevresel maliyetler arasındaki dengenin bozulması, Şubat 2026’da yerel halkın katılımıyla düzenlenen protestolara yol açtı. Bu durum, teknoloji yatırımlarının çevresel etkileri konusunda artan bir farkındalığı da gözler önüne seriyor.
ABD’deki California Üniversitesi’nden Dr. Shaolei Ren, veri merkezlerinin soğutma talebinin büyük ölçüde yerel hava koşullarına ve soğutma sistemi ayarlarına bağlı olduğunu belirtti. Güneydoğu Asya gibi sıcak iklimlerde bu talebin daha da artabileceğine işaret eden Ren, bu bölgelerde birim başına düşen su kullanımının daha soğuk iklimlere kıyasla daha yüksek olabileceğini vurguladı.
Ren, “Kuzey Avrupa gibi daha soğuk bölgelerle karşılaştırıldığında, sıcak ortamlardaki veri merkezleri genellikle yıl boyunca önemli ölçüde daha fazla soğutmaya ihtiyaç duyar. Bu da buharlaşmalı soğutma kullanılması halinde su tüketimini artırabilir,” dedi. Yapay zeka modelleri daha karmaşık hale geldikçe, soğutma ihtiyaçlarının da artabileceğini ekledi.
Buharlaşmalı su kullanımını ciddi ölçüde azaltabilmesi nedeniyle sıvı soğutma teknolojilerinin umut verici olduğunu belirten Ren, bu teknolojilerin soğutma için tatlı suya bağımlılığı azaltırken verimliliği artırabileceğini ifade etti. Bununla birlikte, buharlaşmalı soğutma yönteminin, özellikle sıcak iklimlerdeki pek çok bölge için hala en verimli soğutma aracı olmayı sürdürdüğünü aktardı.
Ren, birçok teknoloji şirketinin Güneydoğu Asya’da veri merkezleri kurmanın ekonomik faydalarını vurguladığını, zira bunun çevresel etkileri ele almaktan daha kolay olduğunu dile getirdi. Birçok bölgede su altyapısının su havzası stresi ve uzun vadeli kaynak planlaması üzerindeki etkilerinin hala tartışıldığını belirten Ren, bu konuda daha doğru verilere ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Halihazırda su sıkıntısı çeken bölgelerde, veri merkezlerinin su talebinden yeterince bahsedilmediğini kaydeden Ren, “Çoğu şirket, küresel veya şirket genelindeki su rakamlarını raporlarken, tesis düzeyinde ya da bölgeye özgü verileri nadiren açıklıyor. Bu da toplulukların yerel etkileri anlamasını zorlaştırıyor,” ifadesini kullandı.
Yorum Yap