Türkiye’nin zeytinyağı üretimi 2022-2023 sezonunda yüzde 92 arttı. Küresel arzın toparlanmasıyla fiyatlarda istikrar bekleniyor.
Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC) verilerine göre, Türkiye’nin zeytinyağı üretimi 2022-2023 hasat yılında bir önceki döneme göre yüzde 92 gibi dikkat çekici bir artış gösterdi. Bu yükseliş, küresel zeytinyağı piyasasında önemli bir gelişme olarak kayıtlara geçti.
IOC yetkilileri, zeytinyağı fiyatlarının arz ve talep dengesiyle belirlendiğini belirtti. Son yıllarda yaşanan kuraklık ve iklim koşullarının neden olduğu düşük üretim, fiyatlarda artışa yol açmıştı. Ancak artan üretim, arz kısıtlamalarını hafifletme potansiyeli taşıyor. Bu durum, 2026 yılına kadar fiyatlarda bir miktar istikrar beklentisini güçlendiriyor.
IOC açıklamasında, arzın toparlanmasıyla birlikte talebin sabit kalması durumunda fiyatların aşağı yönlü baskı görmesi öngörülüyor. Ancak iklim değişkenliği, artan üretim maliyetleri, güçlü küresel talep ve jeopolitik gelişmeler gibi yapısal faktörler nedeniyle fiyatların geçmişteki düşük seviyelere dönmeyebileceği ifade edildi. 2026 yılında fiyatların dengelenmesi veya ılımlı hale gelmesi muhtemel görünse de, piyasa beklentileri bir sonraki hasat yılının görünümüne bağlı kalacak.
Her piyasada olduğu gibi, arz değişimlerinin fiyatlar üzerinde etkili olduğunu belirten IOC, başlıca üretici ülkelerdeki gelişmeleri yakından izlediğini vurguladı. Küresel zeytinyağı tüketimi 2021-2022 hasat yılında 3 milyon 328 bin ton ile tarihi bir zirveye ulaşırken, ithalat da 1 milyon 177 bin ton ile rekor kırmıştı.
2022 yazındaki sıcak hava dalgası, Akdeniz’deki başlıca üretici ülkeleri olumsuz etkiledi. İspanya’da yüzde 55, Fas’ta yüzde 44, Portekiz’de yüzde 39, İtalya’da yüzde 27, Tunus’ta yüzde 10 ve Cezayir’de yüzde 20 üretim düşüşü yaşandı.
Buna karşılık, Yunanistan’da yüzde 49 ve Türkiye’de yüzde 92’lik artışlar kaydedildi. Doğu Akdeniz ülkeleri bu sıcak hava dalgasından etkilenmeyerek üretimlerini artırmayı başardı.
2022-2023 hasat yılında küresel zeytinyağı üretiminin yüzde 19 azalarak 2 milyon 760 bin tona düştüğü tahmin edildi. 2023-2024 sezonunda üretimin sınırlı kalması, İspanya’nın Jaen bölgesinde natürel sızma zeytinyağı fiyatlarının Eylül 2023 ortasında kilogram başına 842 avro ile zirveye ulaşmasına neden oldu.
2024-2025 hasat yılında küresel üretim, geçici verilere göre 3 milyon 572 bin ton ile tarihi bir zirveye ulaştı. 2025-2026 sezonu için üretim tahmini 3 milyon 440 bin ton olarak belirlenirken, artan arz ortamında fiyatlar kilogram başına yaklaşık 430 avro seviyelerine geriledi.
İklim kaynaklı aksaklıkların kalıcı ve öngörülemez hale gelmesiyle, üretim dalgalanmalarının artması ve arzın yıldan yıla daha istikrarsız hale gelmesi bekleniyor. Olumsuz hava koşullarının birden fazla üretim bölgesini etkilemesi durumunda, tekrarlayan arz şokları olasılığı artıyor. Bu duruma uyum sağlamak için üreticiler sulama yatırımları, daha dayanıklı zeytin çeşitleri geliştirme ve üretimi yeni bölgelere yayma gibi yöntemler deniyor.
İklim değişikliği, zeytinyağı piyasasında yapısal bir faktör olmaya devam edecek ve önümüzdeki yıllarda daha yüksek dalgalanmalara ve dönemsel arz sıkıntılarına yol açabilecek. Üretim kalıplarındaki değişimler ve artan küresel talep, yeni ülkelerin piyasada daha belirgin rol üstlenmesine neden oluyor. Türkiye, üretim ve ihracattaki artışla küresel pazarda rekabetçi bir tedarikçi olarak öne çıkıyor.
ABD’nin ithalatında İspanya ve İtalya baş tedarikçiler olmayı sürdürürken, Tunus ve Türkiye bu ülkeleri takip ediyor. Özellikle Türkiye’den yapılan ithalatın artması, ülkenin küresel pazardaki yükselen rolünü gösteriyor.
Yorum Yap