Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT World Forum kapsamında İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen “Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar” başlıklı oturumda konuştu. Etkinlik, bu yıl onuncusu düzenlenen forumun ikinci gününde gerçekleşti.
Duran, dijital devrimin şekillendirdiği bu dönemde kontrolün kimde olduğu sorusunun bir egemenlik ve adalet meselesi olduğunu belirtti. Geleneksel gazetecilikte editörlerin haberin doğruluğunu ve yayım kararını üstlendiğini hatırlatan Duran, bu kararların arkasında hesap sorulabilir insanların bulunduğunu söyledi.
Eşik bekçisinin yerini algoritmalar aldı
Duran, bugün bu rolün giderek algoritmalara geçtiğini ifade ederek, hangi haberlerin geniş kitlelere ulaşacağına ve hangilerinin görünmez kalacağına kimin karar verdiğini sorguladı. Algoritmaların tarafsız olmadığını savunan Duran, bu sistemlerin arkasında ticari ve siyasi çıkarlara hizmet eden insan tercihleri bulunduğunu belirtti.
Gazetecilik emeğinin ekonomik sürdürülebilirliğine de değinen Duran, yapay zekânın haberleri kaynak göstermeden özetleyebildiğini, bunun da haber kuruluşlarının mali yapısını zorladığını söyledi.
Kültürel hafıza ve dijital egemenlik
Duran, genç nesillerin tarihlerini ve kültürel mirasını giderek dijital platformlar üzerinden öğrendiğini belirterek, geçmişin nasıl aktarılacağı sorusunun önem kazandığını vurguladı. Türkiye açısından meselenin aynı zamanda dijital egemenlik boyutu bulunduğunu ifade eden Duran, ülkelerin verilerini koruyabilmesi ve kendi hikâyelerini dünyaya anlatabilmesi gerektiğini söyledi.
Üç temel ilke
Duran, dijital düzen için hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuk ilkelerinin yol gösterici olması gerektiğini belirtti. Algoritmaların işleyişinde daha fazla şeffaflık sağlanması çağrısında bulunan Duran, bilgiye erişimde herkes için eşit koşulların gözetilmesi gerektiğini ifade etti.
Gazze’de gazeteciler ve erişim kısıtlamaları
Duran, Anadolu Ajansı serbest kameramanı Muntasır es-Savvaf’ın Gazze’de bir hava saldırısında hayatını kaybettiğini, TRT Arabi kameramanı Sami Şehade’nin ise ağır yaralanarak sağ bacağını kaybettiğini hatırlattı. Büyük dijital platformlarda Gazze’den gelen bazı haber ve görüntülerin kaldırıldığı, erişiminin kısıtlandığı ya da hassas içerik olarak etiketlendiği yönündeki değerlendirmelerine de yer verdi.
Duran, konuşmasını kontrolün muhakeme edebilen, hakikati savunabilen ve tercihlerinin sorumluluğunu üstlenebilen insanların elinde kalması gerektiği görüşüyle tamamladı.
