Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencileri, denizlerdeki hayalet ağ sorununa karşı suda çözünebilen balık ağları geliştirdi. Proje, çevresel kirliliği önlemeyi hedefliyor.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencileri, denizlerde ciddi çevresel sorunlara yol açan “hayalet ağ” problemine karşı önemli bir çözüm geliştirdi. “Pagit Spektrum: DEEPNETS” adlı ekip, suda çözünebilen balık ağları projesiyle TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda birincilik elde etti. Bu yenilikçi çalışma, deniz canlılarının ölümlerini ve mikroplastik kirliliğini engellemeyi amaçlıyor.
Denizlerde terk edilen veya kaybedilen plastik balık ağları, “hayalet ağ” olarak biliniyor. Bu ağlar, uzun yıllar boyunca deniz tabanında avcılığa devam ederek yunus, kaplumbağa, vatoz, köpekbalığı ve deniz kuşları gibi birçok canlı türünün ölümüne neden oluyor. Ölümler genellikle uzun ve acılı süreçlerde gerçekleşiyor.
Hayalet ağlar ayrıca mercan resiflerine zarar veriyor ve su kirliliğini artırıyor. Zamanla parçalanarak yaydıkları mikroplastikler, balıklar aracılığıyla insan gıda zincirine geri dönüyor. Bu durum, özellikle kanser gibi ciddi sağlık sorunları riskini beraberinde getiriyor. Türkiye, son 11 yılda 2,9 milyon metrekare hayalet ağ temizliği yaparak bu sorunun büyüklüğünü ortaya koydu.
Dünya genelinde hayalet ağ sorununa yönelik çözümler aranırken, Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden genç bir ekip öne çıktı. Elektrik-Elektronik Mühendisliği öğrencileri Hakan Çevik, Umut Günay, Barış Can Gökçe, Biyomühendislik öğrencileri Beril İralgil, İrem Akalan ve Bilgisayar Mühendisliği öğrencisi Özge Göksu, projede yer alıyor.
Projenin akademik danışmanlığını Manisa Celal Bayar Üniversitesi Proje Koordinasyon Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden Öğretim Görevlisi Mehmet Nuri Öğüt yürütüyor. TÜBİTAK da bu önemli çalışmaya destek sağlıyor.
Ekip, ödül kazanan projesini geliştirmeye devam ediyor. Üniversite bünyesinde, ağların deniz ortamındaki dayanıklılığı, kontrollü çözünme süresi ve mekanik performansı üzerine optimizasyon çalışmaları yürütülüyor. Bu testler, ürünün çevresel etkilerini ve kullanım performansını kapsamlı bir şekilde analiz etmeyi hedefliyor.
Laboratuvar ortamında elde edilen verilerin gerçek deniz koşullarında doğrulanması amacıyla balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanıyor. Projenin temelini, petrol bazlı olmayan ve denizde kaybolduğunda çözünerek doğaya zarar vermeyen biyopolimer tabanlı yapılar oluşturuyor. Malzemenin sağlamlığı, ekonomikliği ve sürdürülebilirliği üzerinde yoğunlaşılıyor.
Geliştirilen suda çözünebilen balık ağlarının patent çalışmaları devam ediyor. Bu sürecin tamamlanmasının ardından ürünün birkaç yıl içinde son kullanıcılarla buluşturulması hedefleniyor. “Pagit Spektrum: DEEPNETS” ekibi, bilimsel bir araştırma grubu olarak ağların seri üretimini gerçekleştirmeyecek.
Patent haklarını alan firmalar, bu teknolojiyi kullanarak üretim yapabilecek ve balıkçılık sektöründe dönüşüm hızlanacak. Ekibin vizyonu, 2030’lardan itibaren “hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan” oluşturmaktır. Bu çalışma, yalnızca Türkiye için değil, dünya genelindeki denizler için de önemli faydalar sağlayacak nitelikte bulunuyor.
Yorum Yap