İmplant tedavisinde karşılaşılan zayıf kemik tablosu, sorunun dokunun miktarından mı yoksa iç yoğunluğundan mı kaynaklandığı tespit edilerek çözüme kavuşturuluyor. Kemiğin yüksekliği yeterli seviyedeyken iç yapısı seyrek kalabiliyor, yoğunluğu iyi olsa da hacimsel genişliği yetersiz gelebiliyor ya da iki problem aynı bölgede bir arada görülebiliyor. Uygulanacak cerrahi yöntem her tabloda bütünüyle değiştiği için halk arasında sıklıkla dile getirilen kemik azlığı ifadesi klinik planlama açısından tek başına bir anlam taşımıyor.
Radyolojik inceleme ve çene kemiğinin yoğunluk sınıfları
Hekim muayenesi ile üç boyutlu tomografi tetkikleri bu ayrımın kesinleşmesini sağlayan en önemli iki basamağı oluşturuyor. Çene kemiğinin boyutsal sınırlarını ve iç yapısını anlamak için gelişmiş yöntemlerden faydalanılıyor. Tedavi süreçlerine dair kapsamlı bilgilere Ekiz Clinic web sitesi üzerinden erişilebiliyor.
Ağız ve diş hekimliğinde benimsenen genel sınıflandırma, çene kemiğini dış kısımdaki sert kortikal doku ile içteki süngerimsi alanın yapısına göre D1 ile D4 arasında dört ayrı gruba ayırıyor. Sınıf numarası büyüdükçe kemik dokusu yumuşuyor ve vidanın kemiğe ilk tutunma gücü zayıflıyor. Kemiğin genel yapısı ve sıklıkla görüldüğü yerler şu şekilde sıralanıyor:
- D1: Büyük bölümü yoğun kortikal kemikten meydana gelir, en sık alt çenenin ön bölgesinde görülür.
- D2: Kalın kortikal tabaka ile sık süngerimsi yapı barındırır, alt çenede ve üst çenenin ön kısımlarında yer alır.
- D3: İnce kortikal tabaka ile seyrek süngerimsi dokudan oluşur, çoğunlukla üst çenede bulunur.
- D4: Çok ince bir kortikal tabaka ve oldukça seyrek süngerimsi yapıya sahiptir, üst çene arka alanda yaygındır.
Bu anatomik dağılım genel bir eğilimi yansıtıyor. Aynı çene kemiği üzerinde yan yana duran iki farklı noktada dahi doku yoğunluğu değişebiliyor. Bu nedenle uzmanlar her implant sahasını kendi özelinde inceliyor. Klinik pratikte zayıf kemik ifadesi genellikle D3 ve D4 gruplarını tarif etmek amacıyla kullanılıyor. Üst çenenin arka tarafının cerrahi açıdan ayrı bir başlıkta ele alınmasının sebebi de bu bölgede hem yoğunluk düşüklüğünün hem de sinüs sarkması kaynaklı dikey kemik kaybının aynı anda gelişebilmesidir.
Üç boyutlu tomografi sayesinde kemiğin eni, boyu ve çevresindeki hassas anatomik oluşumlara mesafesi tam olarak ölçülüyor. Üst çenede sinüs tabanı, alt çenede ise sinir kanalının geçtiği hat vida boyunu doğrudan belirliyor. Yoğunluk hakkında ilk veriler ekrandan alınsa da nihai sonuca hekimin kemik yuvasını açarken mekanik olarak hissettiği dirençle varılıyor. Diş çekilmesinin ardından uzun zaman geçmesi kemik kaybını artırabiliyor, çünkü çiğneme kuvveti almayan çene kemiği zamanla erime sürecine giriyor. Ayrıca sigara alışkanlığı, kandaki şeker düzeyi, osteoporoz tedavileri ve geçmiş dişeti problemleri de planlamayı doğrudan etkiliyor.
Primer stabilite ve düşük yoğunluklu kemik yöntemleri
Düşük yoğunluklu dokularda temel hedef primer stabilite, yani implantın yerleştiği ilk anda mekanik olarak hareketsiz kalabilmesidir. Standart cerrahi yuvalar süngerimsi kemikte bu tutuşu sağlayamadığında hazırlık aşamasında şu yöntemler tercih edilebiliyor:
- Yuvanın implant çapından daha dar açılması ve vidanın ilerlerken çevresindeki kemiği sıkıştırması
- Osseodensifikasyon yöntemiyle kemiği dışarı atmak yerine yuva kenarlarına doğru ezen frezlerin tercih edilmesi
- Yumuşak kemik yapısında daha yüksek tutunma sağlayan özel gövde ve yiv formuna sahip implantların seçilmesi
- Protez dişin yerleştirilme zamanının kemik direncine göre ileri bir tarihe ertelenmesi
Söz konusu yaklaşımların bilimsel dayanakları değişkenlik gösteriyor. Dar yuva tekniğinin tork direncini yükselttiği derlemelerde yer alsa da uzun dönemli veriler henüz kısıtlıdır. Osseodensifikasyon tekniğine yönelik güncel araştırmalar ilk tutunmayı artırdığını gösterse de deneylerin önemli bir kısmının kısa süreli olduğu ve uygulama farklılıkları barındırdığı aktarılıyor. Yuvanın fazla sıkıştırılması kemik dokusunda bası nekrozuna yol açabileceğinden uygulanan kuvvetin dengede tutulması gerekiyor. Vida yeterli sıkılıkta tutunmadığında diş yapımı erteleniyor ve implant iyileşme süresince dişetinin altında kapalı bırakılıyor.
Kemik hacmi yetersizliğinde cerrahi çözümler ve hekim görüşmesi
Sorun kemiğin yoğunluğu değil de hacmi olduğunda cerrahi takvim kemik artırma tekniklerine ya da açılı implant modellerine yöneliyor. Üst çenede kemik boyu kısaldığında sinüs lifting ameliyatı gündeme geliyor. Sinüs tabanındaki zar nazikçe kaldırılarak tabana kemik tozu konuyor ve böylece implant için elverişli yükseklik elde ediliyor. Çene kemiğinin genişliği yetersiz kaldığında greftleme yöntemleriyle hacim büyütülüyor. Hiç dişi olmayan ağızlarda ise mevcut kemikten maksimum verim alabilmek için açılı implant teknikleri planlanabiliyor.
Kemik ile titanyumun biyolojik olarak kaynaşması zamana yayılıyor. Düşük yoğunluklu sahalarda veya kemik tozu eklenen bölgelerde iyileşme takvimi uzayabiliyor. İmplant kimi zaman greftle aynı anda, kimi zaman ise greftin kemikleşmesi beklendikten aylar sonra çeneye yerleştiriliyor. Sigara kullanımının sınırlandırılması ve ağız hijyenine özen gösterilmesi bu biyolojik kaynaşmanın başarısını doğrudan yükseltiyor. Muayeneye giderken geçmiş sağlık kayıtlarını hekime sunmak, tomografi kesitlerini birlikte değerlendirmek ve alternatif tedavi adımlarını detaylıca sormak doğru bir planlama için büyük önem taşıyor.
