Karın zarına ve karın içindeki organların yüzeylerine yayılabilen over kanseri, cerrahi müdahalenin alanını yalnızca yumurtalık bölgesiyle sınırlı bırakmayarak geniş bir alanı doğrudan ilgilendiriyor.
Hastalığın genel yaygınlığı, kitlenin biyolojik özellikleri ve kişinin fiziki direnci, izlenecek adımların belirlenmesinde bir arada ele alınıyor. Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, cerrahi operasyon sırasında karın boşluğuna verilen sıcak kemoterapi yönteminin kapsamına açıklık getiriyor. Yöntemin standart bir işlem gibi her vakaya uygulanmadığını hatırlatan hekim, yaklaşımın yalnızca kriterleri karşılayan hasta gruplarında ve zamanlama doğru seçildiğinde anlam kazandığını ifade ediyor.
Ameliyathane ortamında uygulanan protokolün detayları
Tıbbi adı hipertermik intraperitoneal kemoterapi olan HIPEC, ısıtılan kemoterapi sıvısının cerrahi esnasında özel bir mekanizma yardımıyla karın boşluğunda belirli bir süre çevrilmesi mantığına dayanıyor. Gözle seçilebilen kitlelerin cerrahi operasyonla alınmasının peşinden devreye sokulan bu işlem, geride kalması muhtemel mikroskobik kanser hücrelerini yok etmeyi amaçlıyor. Verilecek ilacın cinsi, derecesi ve süresi belirlenmiş tedavi protokollerine göre ayarlanıyor.
İşleme dair kamuoyundaki eksik algılara değinen Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, şu ifadeleri kullanıyor: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”
Müdahale planının oluşturulması ve ekip koordinasyonu
İlerlemiş evrelerdeki vakalarda bazen ilk aşama cerrahi olurken kimi hastalarda sürece evvela kemoterapi ile başlamak gerekebiliyor. Yol haritasının jinekolojik onkoloji disiplini tarafından çizilmesi gerektiğine işaret eden hekim, bu ameliyatların tecrübeli cerrahların yanı sıra anestezi uzmanları, lüzumu halinde yoğun bakım, medikal onkoloji ile ameliyat sonrası bakım ünitelerinin eksiksiz uyumuyla yürütülebileceğini vurguluyor.
Girişimin hedeflerini aktaran hekim, şu sözleri paylaşıyor: “Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”
Bilimsel araştırma verileri ve klinik rehberler
Bu uygulamanın faydasını gösteren bilimsel dayanaklar, ameliyattan evvel kemoterapi görüp sonrasında ameliyat edilen seçilmiş evre III epitelyal over kanseri vakalarına dayanıyor. Bu gruptaki bireylerle sürdürülen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun vadeli çıktıları, operasyona bu yöntemin eklenmesiyle hastalığın nüksetmesinin geciktiğini ve sağkalımın uzadığını belgeliyor.
Nüksün ilk defa görüldüğü, platin içerikli kemoterapiye olumlu yanıt veren ve tümör odaklarının tamamıyla temizlenebildiği seçilmiş bireylerde de sağkalım artışı bildiren çalışmalar mevcut. Diğer taraftan bu hasta grubunda ağır yan etkilerin arttığı bilindiğinden, beklenen kazanım ile olası zararlar birlikte tartılıyor. Kriterlerin her evreye uygulanamayacağını aktaran Kahramanoğlu, organ işlevlerinin, böbrek durumunun ve operasyon büyüklüğünün kararda temel olduğunu belirtiyor. Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) kılavuzu da operasyon öncesi kemoterapi almış, genel sağlığı ve böbrek değerleri uygun evre III vakalarda yöntemin sunulabileceğini bildiriyor.
Bir yöntemin uygulanabilir olmasının onu zorunlu kılmadığını vurgulayan hekim, süreci şu sözlerle tamamlıyor: “Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.” Ek olarak, “Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”
